قرآن کریم

نشر و ترویج فرهنگ و علوم قرآنی در تمام زمینه ها

حروف یرملون ( علوم قرآنی ) :

 

 

حروف یرملون ( علوم قرآنی ) : حروف دارای ادغام پس از تنوین و نون ساکن

هرگاه یکی از حروف ی، ر، م، ل، و، ن (که در کلمه «یرملون» جمع شده و به همین نام خوانده می‌شوند) پس از تنوین یا نون ساکن قرار گیرند، به سبب نزدیکی مخرج یا صفت، نون در آ‌ن‌ها ادغام می‌شود.

این شش حرف جدای از ویژگی‌ها و احکام مشترک گاهی در برخی از ویژگی‌ها تفاوت پیدا می‌کنند؛ مثلاً نون ساکن در دو حرف «ل» و «ر» بدون غُنّه ادغام می‌شود و در چهار حرف «ی، م، و، ن» ادغام با غُنّه صورت می‌گیرد.

 

بسم الله الرحمن الرحیم

آموزش قرائت قرآن  به زبانی ساده

1-اولین تفاوتی که لحن خواندن آیات قرآن با یک متن فارسی دارد در نحوه تلفظ کسره ـــِــ و ضمه ــُــ می باشد که کسره شبیه یک (ای ) کوتاه وضمه شبیه یک (او) کوتاه می شود .

2-حروف ریز ودرشت:

حروف قرآن از لحاظ اینکه هنگام تلفظشان دهان به صورت عمودی بازشود(درشت)یا به صورت افقی(ریز)به دودسته تقسیم می شوند البته تنها حروف(ل)و(ر)بین هر دوحالت مشترک است یعنی گاهی به صورت ریزوگاهی به صورت درشت خوانده می شودبیشترین نموداین ریز ودرشتی هنگامی است که بعداز آنها صدای کشیده( آ )بیاید :

الف)-بعد از حروف ص،ض،ط،ظ،غ،ق،خ،ر صدای( آ )به همان شکلی است که در فارسی تلفظ می شود (دهان به صورت عمودی بازمی شود)

ب) درموردحرف(ل)وصدای کشیده( آ)بعد از آن در کلمه (الله) اگر قبل از آن کسره داشته باشیم موقع تلفظش دهان حالت افقی می گیرد ولی اگر قبل از آن فتحه یا ضمه ــَـــــُ یا صدای کشیده (آ) داشته باشیم موقع تلفظش دهان حالت عمودی می گیرد .

ج)-درمورد بقیه حروف بعد از آنها صدای ( آ ) بیشتر شبیه یک ــــَــ کشیده است(دهان به صورت افقی بازمی شود)

3-تلفظ برخی ازحروف درقرآن باتلفظ فارسی تفاوت دارندوعلاوه بر حالت تلفظ درفارسی باید مواردذیل راهم اضافه کنیم:

(ث)نوک زبان بین دندانهای جلو قرار گیرد

(ح)درست مثل وقتی چیزی در گلو گیر کرده درناحیه حلق به هوای درحال خروج فشار وارد کنیم

(ذ)بازهم نوک زبان بین دندانهای جلو قرار گیردولی خیلی سریع برداشته می شود

(ص)همان حرف سین را درشت وبا دهانی که به صورت عمودی باز شده ادا کنید

(ض) علاوه براینکه درشت وبا دهانی که به صورت عمودی باز شده ادا میشود باید کناره زبان به دندانهای آسیا بچسبد وصدای آن بسیار شبیه حرف دالی است که درشت اداشود.

(ط) همان حرف (ت) را درشت وبا دهانی که به صورت عمودی باز شده ادا کنید

(ظ) همان حرف (ذ) را درشت وبا دهانی که به صورت عمودی باز شده ادا کنید

(ع)ته زبان به سمت حلق حرکت می کند وپیچشی نیمه کاره به صدای خارج شده می دهد

(غ)مثل صدایی که حین غرغره کردن تولید می شود

(و)لبها غنچه شده سپس به صورت افقی باز می شوند

تلفظ بقیه حروف تفاوت چندانی با تلفظ فارسی ندارند

4- اگر تنوین یا نون ساکن به یکی از حروف"ی ر م ل و ن" برسد تنوین یا نون ساکن حذف شده حروف یرملون تشدید می گیرند .(البته اگر هر دو در یک کلمه نباشند مثل" دنیا")

*(ی م و ن)علاوه برتشدید دوبرابر معمول کشیده می شوند ولی (ل ر) کششی ندارند.

یرملون نون دوست دارَن         نون ساکن می خورَن

بعدازون چاق می شَن             یعنی تشدید می گیرَن

5-نون ساکن یا تنوین که به حرف (ب)برسد تبدیل به (م) می شود واین حرف (م) دوبرابر کشیده می شود ضمن اینکه لبها کاملاً روی هم قرار نمی گیرد وحالتی شبیه مخفی شدن برای (م) هم اتفاق می افتد:

نون ساکن که رسید به حرف"بِ"         میم میشه کسی به اون نون نگِه

6-حالت فوق در مورد (م) مشدّد و(م) ساکن که بعد از آن (ب) باشد هم اتفاق می افتد.مثل" ثُمَّ"و" لَعَلَّکُم بِلِقَاءِ"

7-(ن) مشدّد هم همیشه شامل کشش دوبرابر می شود .

8-نون ساکن یا تنوین علاوه بر حالتهای قبل که حذف می شد اگر به یکی از حروف غیرحلقی برسد

(حروف حلقی =ء،ح،هـ،خ،ع،غ)باید دوبرابر معمول کشیده شود وعلاوه براین نوک زبان به جای اینکه به سقف دهان بچسبد به آن نزدیک شده وسپس به سمت محل تلفظ حرف بعدازنون ساکن یاتنوین حرکت می کندواصطلاحاً مخفی میشود.

کلاً نون ساکن هروقت به یکی از حروف غیر حلقی برسد یک بلایی سرش می آید.

نون ساکن  که رسید به حرف غیر حلقی        عوض میشه ،کِش میا، می شه مخفی

9-اگر بعد از صداهای کشیده یکی از علامات ساکن ،تشدید یا  همزه(ء) بیاید دوبرابر یا سه برابر(در مورد ساکن وتشدید) معمول کشیده میشوند ممکن است این حالت علاوه بر مواردی که در قرآن با علامت(~)مشخص شده درموقع وقف نیزرخ دهد. . چنانچه سكون و يا تشديد باعث امتداد صداي حرف مد گردد ؛ مشروط بر آنكه سكون ، هنگام وقف به حرف داده نشده باشد بايد حرف مد را به مقدار شش حركت كشيد . به اين مد ، مد لازم گويند .(هر دو حرکت معادل یک صدای کشیده (آ)).بقیه مدها اختیاری است:

 (ی)و(و)ساکن که حرف قبل از آن فتحه باشدوبعد ازآن هم به سبب وقف ساکن شود(البته فقط در کهیعص به طور ذاتی ساکن است ) نیز سه برابر یک (آ)کشیده میشود.اگر صدای کشیده وسبب مد در دوکلمه جدا از هم باشند کشش الزامی نیست(مد منفصل) ولی از 2تا 5حرکت می توان حرف مدّی را کشید.البته باید توازن را در مدها رعایت کرد یعنی مدهای مشابه را یکسان کشید ومد منفصل راکمتر یا مساوی مد متصل کشید.

10-مهمترین عامل برای انتخاب محل وقف معنی آیات می باشد وهرجا که به معنی آیات لطمه ای نمی زند محل مناسبی برای وقف می باشد در قرآن های رسم الخط عربی (به خط عثمان طه) بنا به نظر علمای اهل تسنن محلهایی برای وقف در نظر گرفته شده که با علامات" صلی "(وصل بهتر است)،"ج"(وصل یا وقف مساوی است)،"قلی "(وقف بهتر است)،"م"(حتماً وقف شود)،"لا"(نباید وقف کرد)مشخص شده است . البته اصل همان معنی آیات است و در مواردی هم چون این علامات با نظر اهل تسنن وضع شده با مقصود واقعی آیه مغایرت داردمثل علامت "قلی" برروی کلمه" الله" در آیه شریفه هفت سوره مبارکه آل عمران.

11-پنج حرف (ق، ط، ب، ج، د) به لحاظ شکل تلفظشان هنگام سکون به طور ذاتی یک سوم حرکت می گیرند

---------------------------------------

((آداب تلاوت قرآن)) ((اهمیت صحیح خواندن قرآن وتلفظ حروف آن )) (احكام مربوط به تنوین-ً-

                    24.gif24.gif(بسم الله الرّحمن الرّحیم)24.gif24.gif

((آداب تلاوت قرآن))


*قبل از شروع تلاوت قرآن مجیدخواندن (اَعوذُ باللهِ من الشّیطان الرّجیم)الزامی است

ودرباره خواندن (بِسم اللهِ الرّحمنِ الرّحیم )این دو بحث وجود دارد :

1.اگر قرائت از ابتدای سوره ها آغاز شودخواندن (بِسم اللهِ الرّحمنالرّحیم )الزامی است 


2.اگر قرائت ازمیان سوره ای آغاز گردد خواندن (بِسم اللهِ الرّحمن الرّحیم ) ضروری نیست

ولی بهتر است (بسم الله)بگوید البته خواندن (اعوذ بالله)در این حالت الزامی است.

اگر در حین قرائت به آغاز سوره ای رسید خواندن (بسم الله)واجب و ضروری است

به جزسوره توبه .


                ((اهمیت صحیح خواندن قرآن وتلفظ حروف آن )) 

غلط خواندن قرآن یا تلفظ حروف بدون رعایت كردن قوانین تجوید( لحن) گفته میشود.

لحن بر دو قسم است جلی و خفی)



*لحن جلی آن است كه قاری یكی از اشتباهات زیر را مرتكب شود

الف:تبدیل حرفی به حرف دیگری مثلاً به جای حرف ((ث))((س)) تلفظ كند

یا به جای ((ذ))((ز))یا به جای ((ص))((س))تلفظ كند.

ب:افزودن در تعداد حروف یك كلمه 'مثلاً درجمله (الحمدُ للهِ)ضمّه حرف ((د))

یا كسرهء حرف (هاء) راطوری بلند كشیده شودكه صدای (واو)و(یاء)پیدا شود

مانند(الحمدُوللّهی)

ج:كم كردن حرفی از حروف یك كلمه 'مثلاً در جمله (لم یولد )

حرف (واو) را ظاهر نكند و(لم یُلد )بخواند.

د: تغیر درحركات (یعنی فتحه 'كسره'ضمّه وسكون )به عنوان مثال:

حرف (ك) را در كلمه (ایْاكَ) مكسور بخواند(ایّاكِ)

توجه : ارتكاب لحن جلی حرام است در برخی موارد به سبب آن معنی متغیّر گردیده

نماز باطل میشود.

*لحن خفی (اشتباه ریزوپنهان)آنست كه بر خلاف قواعدی بخواندكه به منظورزیبایی حروف

مقرر گردیده مثلاًهرگاه حرف ((ر))حركت فتحه یا ضمّه داشته باشد مطابق قانون باید پُر

خوانده شود مانند (ر) كلمه (الصّراط)اما اگر شخصی آن را باریك بخواند.

این را لحن خفی می نامند این اشتباه از اشتباه قسم اول سبك تراست یعنی مكروه است.

 ولی اجتناب از این نوع خطا ها نیز الزامیست . 


              (احكام مربوط به تنوین-ً-ٍ--ٌ- و نون ساكنه (نْ) .)

اظهار:اظهار عكس ادغام وبه معنی ظاهر نمودن است هر گاه بعد از ن ْ ' -ً-ٍ-ٌ 

یكی از شش حرف ( اء . ه . ع . غ . ح .خ )بیاید نْ ' -ً-ٍ-ٌ- را اظهار میكنیم

یعنی همانطور كه هستند میخوانیم .به این شش حرف ' حروف حلقی هم میگویند

مانند: علیماًً حكیم . اَنْعمتَ علیهم .

حروف حلقی شش بود ای با وفا همزه ها وعین و حاء و غین و خاء

*نكته مهم :تفاوت همزه با الف_ ۱. الف (ا) هیچگاه اول كلمه نمی آید اما همزه (اَ اِ اُ)
هر جای كلمه می آید

2.همزه حركاتی مانند -َ-ِ-ُ را می پذیر اما الف هیچ حركتی نمی پذیرد همزه مانند:اَ نْزلَ الف مانند تُطیعوا


2. ادغام : یعنی داخل كردن یك حرف در حرف دیگر.

حروف ادغام شش حرفند كه در كلمه ((یرملون ))جمع شده اند .

هرگاه بعد از نْ ' --ً-ٍ-ٌ- یكی از شش حرف یرملون (ی . ر .م .ل . و . ن )بیاید

در آن ادغام میشود یعنی نْ -ً-ٍ-ٌ به حرف بعدش تبدیل می كنیم

ودر این حالت حرف بعدی –ّ میگیرد.مانند : مِنْ لَدنه كه خوانده میشود مِلَْدُنّهُ

*نكته : در میان شش حرف (یرملون ) این فرق وجود دارد كه چهار حرف از آنها كه در

كلمه (یمنو )جمع شده اند غنْه می شود مانند بَرقٌ یَْجعلون واین ادغام را( مع الغنّه)می گویند

ودر دو حرف دیگر ( ر –ل)غنه نمی شود. مانند مِنْ ربّكم كه بعد از ادغام خوانده میشود

مِرَّبكُم ودرتلفظ آن هیچ غنّه ای صورت نمی گیرد. منظور از غنّه بردن صدا درداخل بینی.

*توجه : شرط ادغام كردن آن است كه نْ -ً-ٍ-ٌ با حروف (یرملون ) در یك كلمه نباشند

كه اگر در یك كلمه باشند اظهار میكنیم مانند :دنْیا – قنْوان – صنْوان – بنْیان .

 در كل قرآن همین چهار حرف هستند كه در آن این قاعده اجرا میشود.                                                                                                          

3. اقلاب : یعنی تبدیل كردن یك حرف به حرف دیگر.

هرگاه بعد از نْ -ً-ٍ-ٌ حرف (ب) بیاید نْ -ً-ٍ-ٌ را تبدیل به (م) میكنیم

كه با غنّه و اخفاء می خوانند مانند: منْ بعد كه خوانده میشود مِنْم بَعد

یا سمیعٌ بَصیر كه میشود سمیعٌم بَصیر

4.اخفاء : یعنی پنهان داشتن.هرگاه بعد از نْ -ً-ٍ-ٌ غیر از سیزده حرفی كه در احكام (اظهار).

(ادغام)(اقلاب ) گذشت (یعنی به غیر از حرف ( ب) و حروف حلقی و یر ملون )

حرفی دیگر بیاید . آنگاه نْ -ً-ٍ-ٌ را به صورت اخفاء و غنْه( بردن صدا به داخل بینی )

می خوانند پانزده حرف اخفاء عبارتند از:

(ت . ث . ج . د . ذ . ز . س . ش . ص . ض . ط . ظ . ف . ق . ك )

از آنجا كه الف (ا) بعد از نْ -ً-ٍ-ٌ نمی اید جزء این حروف به حساب نمی آید .


احكام چهار گانه نون ساكنه و تنوین به صورت شعر


تنوین و نون ساكنه حمكش بدان ای هوشیار/

كز حكم آن زینت بود اندر كلام كردگار/

در حرف حلق اظهار كن 'در یرملون ادغام كن /

در حرف باء قلب به میم ' در مابقی اخفاء بیار/



(دوستانی كه علاقه مند به یادگیری كل قواعد تجوید هستند

میتوانند به كتاب ( جمال القرآن) مراجعه كنند ).

منبع:كتاب جمال القرآن

+   91/04/15     محمد   |